Ngói bị nứt, vỡ, xô lệch: Nguyên nhân và cách xử lý

Ngói trên mái đang bình thường nhưng sau một thời gian sử dụng lại xuất hiện viên bị nứt, có viên vỡ góc, thậm chí cả một khu vực bị xô lệch. Nhiều người thường nghĩ nguyên nhân đơn giản là do ngói dùng để lợp nhà kém chất lượng. Thực tế, cùng một biểu hiện nhưng nguyên nhân có thể hoàn toàn khác nhau: viên ngói bị va đập, thi công không đúng, tác động của thời tiết hoặc hệ mái bên dưới có vấn đề.Điều quan trọng là không nên thấy viên ngói hỏng rồi chỉ thay viên đó. Nếu nguyên nhân nằm ở cách lợp, liên kết hoặc phần kết cấu bên dưới, viên mới vẫn có thể tiếp tục bị nứt, vỡ hoặc xô lệch.

Ngói bị nứt, vỡ thường do đâu?

Va đập trong quá trình vận chuyển và thi công

Ngói có thể bị nứt từ trước khi được đưa lên mái do quá trình bốc xếp, vận chuyển hoặc đặt không đúng cách. Một số vết nứt nhỏ không dễ phát hiện ngay, nhưng sau khi lợp và chịu tác động của thời tiết có thể phát triển thành vết nứt rõ ràng.Trong quá trình thi công, việc đặt dụng cụ, vật liệu lên mái hoặc đi lại trực tiếp trên bề mặt ngói cũng có thể tạo lực tập trung lên từng viên. Đặc biệt với những vị trí không được đỡ ổn định, một lực tác động tại điểm nhỏ có thể khiến viên ngói nứt hoặc gãy.Vì vậy, nếu ngói đã hỏng ngay trong quá trình lợp, cần xem lại cả cách vận chuyển, tập kết và thi công thay vì chỉ đánh giá chất lượng viên ngói.

Ngói bị nứt, vỡ do tác động từ bên ngoài

Sau mưa lớn, giông gió, cành cây hoặc vật thể rơi xuống mái, một số viên có thể bị nứt, mẻ hoặc vỡ. Trường hợp này thường có tính cục bộ, tập trung quanh vị trí chịu va đập.Nếu sau một trận mưa bão chỉ xuất hiện một vài viên hỏng riêng lẻ, việc thay thế từng viên có thể phù hợp. Nhưng nếu nhiều viên cùng bị dịch chuyển hoặc hư hỏng trên một vùng mái, cần kiểm tra thêm hệ liên kết và phần mái bên dưới.

Hệ mái bên dưới bị biến dạng

Đây là trường hợp dễ bị bỏ qua khi xử lý ngói nứt.Ngói không tự làm việc độc lập mà được đặt trên hệ li tô và kết cấu mái. Nếu li tô bị cong, biến dạng, khoảng cách không phù hợp hoặc một bộ phận của hệ mái thay đổi vị trí, các viên ngói phía trên có thể không còn được đỡ đúng như ban đầu.Khi đó, một số viên có thể bị kênh hoặc chịu lực không đều. Nếu tình trạng kéo dài, ngói có thể xuất hiện vết nứt hoặc vỡ tại những vị trí chịu lực bất thường.Dấu hiệu đáng chú ý là ngói liên tục hỏng tại cùng một khu vực. Nếu thay viên mới nhưng sau một thời gian viên mới lại nứt ở vị trí tương tự, cần kiểm tra phần mái bên dưới thay vì tiếp tục thay ngói.

Ngói bị xô lệch có phải do ngói?

Không nhất thiết.Một viên ngói bị lệch có thể xuất phát từ va chạm hoặc tác động bên ngoài. Nhưng nếu nhiều viên cùng dịch chuyển theo một hướng thì cần xem xét cả cách liên kết và điều kiện làm việc của khu vực mái đó.Gió mạnh là một nguyên nhân thường gặp, đặc biệt tại các vị trí rìa mái, nóc và hông mái. Tuy nhiên, gió chỉ là tác nhân trực tiếp; khả năng chống lại tác động đó còn phụ thuộc vào cách viên ngói được đặt và cố định trên mái.Một nguyên nhân khác là kích thước và khoảng cách của hệ li tô không phù hợp với loại ngói sử dụng. Khi viên ngói không nằm đúng vị trí thiết kế, các điểm tựa và liên kết không làm việc đúng, từ đó dễ phát sinh hiện tượng lệch, kênh hoặc không ổn định.Vì vậy, nếu chỉ một viên bị lệch thì có thể xử lý tại vị trí đó. Nhưng nếu cả hàng hoặc một vùng mái cùng lệch, không nên chỉnh từng viên mà chưa kiểm tra nguyên nhân.

Cách xử lý ngói bị nứt, vỡ, xô lệch

Trường hợp chỉ một vài viên bị nứt hoặc vỡ

Nếu xác định hư hỏng chỉ xảy ra cục bộ và hệ mái bên dưới vẫn ổn định, cách xử lý đơn giản nhất là tháo viên hỏng và thay bằng viên phù hợp.Viên thay thế nên cùng loại hoặc tương thích với hệ ngói đang sử dụng. Không nên dùng một viên khác kích thước hoặc khác kiểu liên kết để lắp tạm nếu điều đó khiến vị trí tiếp giáp không còn phù hợp.Khi tháo viên cũ cũng cần kiểm tra phần li tô và khu vực tiếp xúc bên dưới. Nếu có dấu hiệu bất thường, việc thay ngói nên dừng lại để xác định nguyên nhân.

Trường hợp nhiều viên cùng bị nứt hoặc xô lệch

Nếu hư hỏng xuất hiện trên một vùng rộng, thay từng viên thường chỉ giải quyết phần nhìn thấy.Cần kiểm tra mặt mái, li tô, hệ liên kết và kết cấu bên dưới để xác định liệu các viên ngói có đang chịu lực hoặc dịch chuyển bất thường hay không.Đặc biệt, nếu các viên mới thay tiếp tục hỏng tại cùng vị trí, đây là dấu hiệu rất rõ cho thấy cần tìm nguyên nhân ở hệ mái thay vì tiếp tục thay vật liệu.

Ngói bị xô lệch sau mưa bão

Sau gió lớn, trước khi chỉnh lại ngói nên xác định phạm vi dịch chuyển.Nếu chỉ vài viên bị lệch và phần liên kết vẫn ổn định, có thể tháo chỉnh và đưa viên về đúng vị trí.Nếu nhiều viên cùng bị đẩy lệch, cần kiểm tra cả khu vực đó, đặc biệt là rìa mái, nóc, hông mái và các vị trí chịu tác động trực tiếp của gió. Với những vị trí này, việc chỉ đặt lại viên ngói mà không kiểm tra liên kết có thể khiến tình trạng tái diễn.

Có nên dùng keo để xử lý ngói bị nứt?

Không nên coi keo, silicon hoặc vật liệu trám là giải pháp lâu dài cho viên ngói đã bị nứt hoặc vỡ.Một đường keo có thể che vị trí nứt nhưng không đưa viên ngói trở lại trạng thái ban đầu. Quan trọng hơn, nó không giải quyết được nguyên nhân khiến viên ngói bị hư hỏng.Nếu viên đã nứt nghiêm trọng hoặc vỡ, phương án phù hợp thường là thay viên mới. Còn nếu nhiều viên liên tục xuất hiện vết nứt, cần kiểm tra nguyên nhân phía dưới trước khi tiếp tục sửa chữa.

Khi nào chỉ cần thay ngói, khi nào phải kiểm tra cả hệ mái?

Không phải cứ mái có ngói nứt hoặc vỡ là phải làm lại toàn bộ.Có thể xử lý cục bộ khi số lượng viên hỏng ít, hư hỏng rải rác và không phát hiện dấu hiệu bất thường ở hệ mái.Ngược lại, nên kiểm tra sâu hơn khi:

Ngói liên tục nứt tại cùng một vị trí.

Viên mới thay lại tiếp tục bị nứt.

Nhiều viên cùng xô lệch theo một hướng.

Một khu vực mái có dấu hiệu kênh hoặc biến dạng.

Li tô hoặc bộ phận đỡ bên dưới có dấu hiệu bất thường.

Ngói hư hỏng xuất hiện đồng thời ở nhiều khu vực.

Trong những trường hợp này, thay ngói chỉ là xử lý phần biểu hiện. Nếu nguyên nhân nằm ở hệ mái, vấn đề có thể quay lại sau một thời gian sử dụng. 

Đừng vội kết luận ngói kém chất lượng khi chưa tìm nguyên nhân

Ngói bị nứt, vỡ hoặc xô lệch có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Một vài viên hỏng riêng lẻ không thể dùng để kết luận chất lượng của cả mái. Ngược lại, một khu vực liên tục phát sinh hư hỏng cũng không nên chỉ giải quyết bằng cách thay từng viên.Cách kiểm tra hiệu quả nhất là nhìn vào mẫu hư hỏng: hỏng ở một viên hay nhiều viên, tập trung ở một vị trí hay xuất hiện trên toàn mái, xảy ra ngay sau thi công hay sau một thời gian sử dụng, xuất hiện sau mưa bão hay không.Những dấu hiệu này giúp khoanh vùng nguyên nhân trước khi quyết định phương án sửa chữa.Một mái ngói bị hỏng không đáng lo bằng một mái ngói liên tục hỏng mà không xác định được vì sao. Nếu nguyên nhân được tìm đúng, có trường hợp chỉ cần thay vài viên. Nhưng nếu bỏ qua nguyên nhân phía dưới, việc thay ngói nhiều lần vẫn không giải quyết được vấn đề.

Kết luận

Ngói bị nứt, vỡ, xô lệch không phải lúc nào cũng xuất phát từ bản thân viên ngói. Hư hỏng có thể xảy ra do va đập, quá trình thi công, tác động của thời tiết, liên kết không phù hợp hoặc sự biến dạng của hệ mái bên dưới.Với hư hỏng cục bộ, thay đúng viên ngói có thể là đủ. Nhưng khi nhiều viên cùng hỏng, hư hỏng lặp lại tại một vị trí hoặc cả khu vực bị xô lệch, cần kiểm tra nguyên nhân trước khi sửa.Đừng chỉ thay viên ngói đang bị hỏng. Hãy xác định vì sao nó bị hỏng. Đó mới là cách xử lý giúp tránh tình trạng vừa sửa xong lại tiếp tục phải sửa. 

Khi thay ngói, không chỉ cần thay đúng loại mà còn phải đảm bảo đúng kỹ thuật lợp và xử lý các vị trí tiếp giáp để hạn chế nguy cơ hắt, dột. Đặc biệt, với một số dòng ngói nhập khẩu cao cấp như Eishiro, việc thay thế cần được thực hiện đúng quy cách của hệ ngói để bảo đảm độ khớp và khả năng thoát nước của mái.