Tìm hiểu về hệ khung kèo mái ngói 2 lớp truyền thống

Tìm hiểu về hệ khung kèo mái ngói 2 lớp truyền thống

| |THI CÔNG MÁI NGÓI

Tìm hiểu về hệ khung kèo mái ngói 2 lớp truyền thống

Hệ khung kèo 2 lớp truyền thống có cấu tạo gồm các bộ vỉ kèo chịu lực và hệ li tô đỡ ngói phía trên. Đây là phương án thường được sử dụng cho nhà cấp 4, nhà mái Nhật, mái Thái và những công trình không có nhu cầu tận dụng không gian bên dưới mái. Tuy cấu tạo không quá phức tạp, nhưng để có một hệ mái chắc chắn, việc bố trí vỉ kèo, lựa chọn vật liệu và xử lý các vị trí liên kết vẫn cần được thực hiện đúng kỹ thuật.

Thi công mái ngói

Hệ khung kèo mái ngói 2 lớp là gì?

Hệ khung kèo mái ngói 2 lớp truyền thống sử dụng các bộ vỉ kèo thép làm kết cấu chịu lực chính, kết hợp với hệ li tô phía trên để đỡ và cố định các hàng ngói. Các bộ vỉ kèo được gia công từ nhiều thanh thép liên kết với nhau thành dạng giàn, tạo hình dáng và độ dốc theo thiết kế mái. Phía trên vỉ kèo, các thanh li tô được lắp đặt chạy ngang mặt mái, tạo vị trí để lợp ngói. Hệ khung này thường được thi công trên những công trình có dầm bê tông cốt thép hoặc các vị trí gối đỡ đã được thiết kế phù hợp để tiếp nhận tải trọng của mái. Cần phân biệt hệ vỉ kèo – li tô truyền thống với hệ cầu phong – li tô lắp trên mái bê tông dốc. Dù đều có thể được gọi là hệ 2 lớp, nhưng hai phương án có cách bố trí cấu kiện và truyền tải trọng khác nhau.

Cấu tạo hệ khung kèo mái ngói 2 lớp truyền thống

Hệ vỉ kèo chịu lực

Vỉ kèo là bộ phận chính của hệ khung, có nhiệm vụ tạo hình dáng mái và tiếp nhận tải trọng từ phần ngói lợp phía trên. Một bộ vỉ kèo thường gồm thanh cánh trên, thanh cánh dưới và các thanh bụng liên kết với nhau. Những thanh thép này được bố trí thành hệ giàn để phân phối nội lực và giữ ổn định cho kết cấu. Trong đó, thanh cánh trên tạo độ dốc mái và là vị trí liên kết với hệ li tô. Thanh cánh dưới cùng các thanh bụng phối hợp chịu lực theo cấu tạo của bộ vỉ kèo.

Khi thi công, các bộ vỉ kèo được lắp đặt theo khoảng cách xác định và liên kết với kết cấu chịu lực của công trình. Khoảng cách này phụ thuộc vào khẩu độ mái, loại thép, chiều dày vật liệu, tải trọng và hình dáng mái. Không nên áp dụng một khoảng cách vỉ kèo cố định cho tất cả công trình, bởi mỗi phương án kết cấu sẽ có yêu cầu khác nhau.

Hệ li tô đỡ ngói

Li tô là các thanh thép được lắp đặt phía trên vỉ kèo, chạy ngang theo mặt mái. Đây là bộ phận trực tiếp đỡ các hàng ngói và truyền tải trọng xuống hệ vỉ kèo bên dưới. Khoảng cách li tô phải phù hợp với quy cách của loại ngói sử dụng. Chẳng hạn, ngói phẳng và ngói sóng có thể yêu cầu bước li tô khác nhau tùy theo kích thước và cấu tạo liên kết của từng sản phẩm.

Khi thi công, việc chia li tô cần dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất ngói kết hợp với kích thước thực tế của từng mặt mái. Ngoài khoảng cách, độ thẳng và cao độ của các thanh li tô cũng cần được kiểm soát. Nếu hệ li tô lắp đặt không đồng đều, các hàng ngói phía trên có thể bị lệch, ảnh hưởng đến độ phẳng và tính thẩm mỹ của mái.

Hệ giằng và các vị trí liên kết

Bên cạnh vỉ kèo và li tô, hệ khung còn có các thanh giằng, vít liên kết, bản mã và bu lông neo. Hệ giằng giúp ổn định các bộ vỉ kèo trong quá trình lắp dựng và sử dụng. Các vị trí bản mã, bu lông neo có nhiệm vụ liên kết hệ khung với kết cấu chịu lực của công trình. Đây là những chi tiết cần được kiểm soát kỹ, đặc biệt tại các khu vực chịu tác động của gió lớn. Khi xuất hiện lực hút mái, khả năng neo giữ và liên kết giữa các bộ phận có vai trò rất quan trọng. Một hệ khung sử dụng thép có quy cách phù hợp nhưng liên kết không bảo đảm vẫn có thể gặp vấn đề trong quá trình sử dụng.

Ưu điểm của hệ khung kèo 2 lớp truyền thống

Ưu điểm của hệ khung 2 lớp là cách tổ chức kết cấu tương đối đơn giản. Các bộ vỉ kèo vừa tạo hình dáng mái vừa đảm nhận nhiệm vụ chịu lực, trong khi hệ li tô được lắp trực tiếp phía trên để phục vụ việc lợp ngói. Với những công trình có kết cấu đỡ và hình dáng mái phù hợp, phương án này giúp việc gia công, vận chuyển và lắp dựng được tổ chức khá thuận lợi. Hệ vỉ kèo dạng giàn cũng cho phép bố trí các thanh thép theo yêu cầu chịu lực của từng vị trí. Nếu được thiết kế hợp lý, lượng vật liệu sử dụng có thể được tối ưu mà vẫn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Đối với những công trình chỉ sử dụng phần mái để che chắn và tạo hình kiến trúc, không cần không gian sinh hoạt phía dưới mái, hệ 2 lớp truyền thống là một phương án đáng cân nhắc.

Hạn chế của hệ khung kèo 2 lớp

Hạn chế dễ nhận thấy nhất của hệ khung kèo 2 lớp truyền thống là các thanh cánh dưới và thanh bụng vỉ kèo chiếm một phần không gian phía dưới mái. Với nhà ở có trần bê tông hoặc trần hoàn thiện nằm bên dưới hệ khung, điều này thường không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu gia chủ muốn tận dụng khoảng không gian áp mái để làm phòng ở hoặc khu vực sử dụng khác, hệ vỉ kèo truyền thống có thể gây khó khăn trong việc bố trí mặt bằng.

Khi đó, cần xem xét phương án kết cấu ngay từ giai đoạn thiết kế. Không nên tự ý cắt bỏ hoặc thay đổi thanh bụng vỉ kèo để tạo thêm không gian, vì những cấu kiện này tham gia trực tiếp vào khả năng chịu lực của hệ mái. Đối với những công trình có nhiều khối mái giao nhau, việc gia công và lắp dựng vỉ kèo cũng đòi hỏi độ chính xác để bảo đảm các tuyến nóc, rìa và mặt mái được hoàn thiện đồng đều.

Những điểm cần chú ý khi thi công hệ khung kèo 2 lớp

Trước hết là lựa chọn vật liệu. Với hệ khung thép mạ, cần quan tâm đến mác thép, tiết diện, chiều dày thực tế và lớp mạ bảo vệ. Không nên đánh giá chất lượng thép chỉ bằng hình thức bên ngoài hoặc kích thước thanh. Tiếp theo là việc bố trí vỉ kèo. Khoảng cách giữa các bộ vỉ kèo phải phù hợp với khẩu độ, tải trọng và phương án thiết kế. Việc bố trí quá thưa hoặc lựa chọn cấu kiện không phù hợp đều có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu lực của mái. Trong quá trình lắp dựng, cần kiểm tra độ thẳng, cao độ và độ dốc của các bộ vỉ kèo trước khi lắp hệ li tô. Nếu phần khung bị sai lệch ngay từ đầu, việc điều chỉnh các hàng ngói phía trên sẽ gặp nhiều khó khăn. Các thanh giằng và vị trí liên kết với kết cấu bê tông cũng cần được thi công đúng thiết kế, bảo đảm khả năng ổn định và neo giữ cho hệ khung. Cuối cùng, trước khi lợp ngói, nên kiểm tra lại khoảng cách li tô, độ phẳng mặt mái và chất lượng liên kết ở những vị trí giao mái. Đây là bước quan trọng để hạn chế sai sót trong quá trình hoàn thiện.

Hệ khung kèo 2 lớp khác gì hệ 3 lớp?

Điểm khác biệt giữa hai phương án nằm ở cách tổ chức kết cấu chịu lực. Hệ khung kèo 2 lớp truyền thống sử dụng vỉ kèo – li tô, trong khi hệ khung 3 lớp thường được tổ chức theo cấu tạo xà gồ – cầu phong – li tô. Ở hệ 2 lớp, các bộ vỉ kèo dạng giàn đảm nhận nhiệm vụ chịu lực chính. Với hệ 3 lớp, tải trọng từ li tô được truyền qua cầu phong xuống xà gồ, sau đó tới kết cấu đỡ.

Do không sử dụng các bộ vỉ kèo dạng giàn có nhiều thanh bụng như phương án truyền thống, hệ 3 lớp có thể thuận lợi hơn trong một số thiết kế cần tận dụng không gian phía dưới mái. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào vị trí xà gồ, khẩu độ, kết cấu đỡ và cách bố trí các cấu kiện. Không thể mặc định hệ 3 lớp chắc chắn hơn hoặc tốt hơn hệ 2 lớp. Mỗi phương án đều cần được thiết kế phù hợp với tải trọng, hình dáng mái và điều kiện thực tế của công trình.

Có thể tham khảo thêm bài viết Hệ khung mái ngói 3 lớp là gì để hiểu rõ hơn về cấu tạo của phương án này.

x

Kết luận

Hệ khung kèo mái ngói 2 lớp truyền thống sử dụng các bộ vỉ kèo chịu lực kết hợp với hệ li tô đỡ ngói. Đây vẫn là phương án phù hợp với nhiều công trình nhà ở dân dụng, đặc biệt là những mái nhà không có nhu cầu sử dụng không gian áp mái. Khi lựa chọn hệ khung, điều quan trọng không phải là sử dụng hai lớp hay ba lớp mà là phương án kết cấu có phù hợp với công trình hay không. Từ quy cách thép, cách bố trí vỉ kèo đến hệ giằng và các vị trí liên kết đều cần được xem xét kỹ trước khi thi công. Với mỗi công trình, Thế Giới Ngói hướng đến lựa chọn giải pháp khung mái phù hợp với thiết kế, loại ngói sử dụng và điều kiện thi công thực tế.

Viết bình luận