Kỹ thuật thi công mái Nhật: Những chi tiết quyết định độ đẹp và độ bền của công trình

Trong ngành mái ngói, mái Nhật luôn nhận được sự ưu ái của các kiến trúc sư nhờ vẻ đẹp cân đối, thanh thoát và phù hợp với rất nhiều kiểu công trình. Từ nhà cấp 4, nhà vườn cho đến biệt thự, mái Nhật đều có thể tạo được dấu ấn riêng. Có thể nói, mái Nhật đang trở thành một trong những kiểu mái “quốc dân” hiện nay.

Nhìn trên bản vẽ, một bộ mái Nhật có vẻ khá đơn giản. Những đường mái được thể hiện gọn gàng, các mặt mái cân đối và giao nhau theo những đường nét rõ ràng. Thế nhưng khi bước vào quá trình thi công thực tế, mọi chuyện lại hoàn toàn khác. Chỉ cần khung kèo lệch một chút, đường nóc không thẳng, khoảng cách giữa các vì kèo không đều hoặc lợp ngói không đúng kỹ thuật thì khi hoàn thiện, toàn bộ mái nhà có thể mất đi sự cân đối vốn có.Vậy Kỹ thuật thi công mái Nhật cần lưu ý những gì để công trình hoàn thiện đẹp, chắc chắn và bền theo thời gian?

1. Kỹ thuật thi công phần khung kèo mái Nhật

Khung kèo có thể xem là phần “xương” của toàn bộ hệ mái. Nếu phần khung được thi công chuẩn thì việc lợp ngói phía trên sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu khung kèo đã sai ngay từ đầu thì càng lợp ngói càng khó chỉnh sửa và rất dễ làm cho mái bị méo, lệch hoặc các đường mái không đồng đều.Hiện nay, trong thi công mái Nhật có thể gặp một số dạng kết cấu khung kèo như hệ khung 2 lớp, hệ khung 3 lớp... Mỗi hệ có cách bố trí khác nhau, nhưng mục đích chính của những kết cấu này là tối ưu khả năng sử dụng không gian phía dưới mái, đồng thời đáp ứng yêu cầu chịu lực và tạo mặt phẳng để lợp ngói.Mặc dù kết cấu 2 lớp hay 3 lớp có sự khác nhau, nhưng về nguyên tắc Kỹ thuật thi công mái Nhật vẫn phải đảm bảo những yêu cầu cơ bản về độ chính xác của hệ khung. Các thanh kèo, xà gồ và mè phải được bố trí đúng khoảng cách, đúng cao độ và liên kết chắc chắn.

Một đặc điểm rất quan trọng của mái Nhật là tính cân đối. Về hình học, mái Nhật được hình thành từ nhiều mặt mái dốc quy tụ và giao nhau, tạo nên hình khối cân bằng. Tuy nhiên, mỗi công trình lại có một biến thể khác nhau bởi kích thước nhà, chiều dài mái, độ dốc, vị trí ban công, sảnh và các khối kiến trúc không giống nhau.Chính vì vậy, không thể lấy một bộ thông số của công trình này áp dụng nguyên xi cho công trình khác.Điều quan trọng là dù biến thể như thế nào thì khi thi công, các đường nóc, đường giao mái và máng mái phải được kiểm soát chính xác, thẳng và song song theo thiết kế. Đây chính là yếu tố tạo nên sự “nét” của một bộ mái Nhật.Một công trình có khung kèo được làm chuẩn, các cao độ được kiểm soát tốt thì khi nhìn từ xa, toàn bộ mái sẽ có cảm giác rất cân đối. Ngược lại, chỉ cần một đường nóc bị võng hoặc hai bên mái không đều nhau, khi lợp ngói xong sẽ rất dễ nhận ra.Có thể nói, khung kèo càng chuẩn thì công trình hoàn thiện càng nét.

2. Kỹ thuật lợp ngói trên mái Nhật

Sau khi hoàn thiện hệ khung kèo, bước tiếp theo là lợp ngói. Đây là công đoạn tưởng đơn giản nhưng lại đòi hỏi người thợ có kinh nghiệm và hiểu rõ từng loại ngói.Mỗi dòng ngói có đặc điểm về kích thước, cấu tạo và cách liên kết khác nhau nên không nên áp dụng một cách cố định cho tất cả sản phẩm.Đối với ngói tráng men, một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là vị trí bắn vít. Khi cố định viên ngói, vít phải được bắn đúng vị trí và vừa đủ lực. Không nên siết vít quá căng bởi khi ngói chịu lực ép cục bộ, đặc biệt trong quá trình co giãn nhiệt, có thể xuất hiện những vết nứt nhỏ hoặc nứt âm mà bằng mắt thường rất khó phát hiện ngay.

Những vết nứt này ban đầu có thể không gây ra vấn đề rõ rệt nhưng về lâu dài có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ của viên ngói và làm giảm độ bền của cả hệ mái.Trong khi đó, với ngói xi măng, tùy theo thiết kế và hướng dẫn kỹ thuật của từng sản phẩm, thông thường cần sử dụng đủ số lượng vít liên kết để đảm bảo viên ngói được cố định chắc chắn. Với những vị trí chịu tác động lớn của gió hoặc những khu vực đặc biệt, yêu cầu liên kết càng cần được kiểm soát kỹ.Không nên hiểu rằng cứ bắn càng nhiều vít thì mái càng chắc. Quan trọng nhất vẫn là bắn đúng vị trí, đúng loại vít và đúng lực siết.

3. Vít và liên kết – chi tiết nhỏ nhưng không được xem nhẹ

Một trong những yếu tố mà nhiều gia chủ thường bỏ qua khi thi công mái Nhật chính là hệ thống vít.Một bộ mái có thể sử dụng những viên ngói rất đẹp, hệ khung rất tốt nhưng nếu sử dụng vít kém chất lượng thì độ bền tổng thể vẫn có thể bị ảnh hưởng.Đối với các vị trí sử dụng vít cố định ngói, nên lựa chọn vít inox chất lượng cao, có khả năng chống ăn mòn tốt và phù hợp với môi trường sử dụng ngoài trời. Mái nhà phải chịu nắng, mưa, độ ẩm và sự thay đổi nhiệt độ trong thời gian dài nên vật tư liên kết cũng cần có độ bền tương ứng.Đối với vít liên kết khung kèo, ngoài khả năng chống ăn mòn, yếu tố khả năng chịu lực cũng rất quan trọng. Vít phải có khả năng chịu cắt tốt, liên kết chắc chắn với hệ khung và phù hợp với vật liệu sử dụng.Đây là một chi tiết nhỏ nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của toàn bộ hệ mái. Vì vậy khi lựa chọn đơn vị thi công, gia chủ không nên chỉ hỏi giá trên một mét vuông mà nên hỏi rõ hệ khung sử dụng loại gì, vít loại nào, cách liên kết ra sao và tiêu chuẩn thi công như thế nào.

4. Xử lý các chi tiết phụ và những vị trí khó

 Các chi tiết nhỏ như đường nóc, giao mái, máng mái, diềm mái hay những vị trí tiếp giáp giữa các khối mái mới là nơi thể hiện rõ tay nghề của đội thi công.Trong đó, đường nóc là một vị trí đặc biệt quan trọng.Trước khi tiến hành úp ngói nóc, những khoảng trống và vị trí khó cần được xử lý cẩn thận. Có thể sử dụng keo bọt để xử lý phần khoảng hở theo đúng yêu cầu kỹ thuật, sau đó kết hợp silicon hoặc vật liệu chuyên dụng để hoàn thiện khả năng chống nước tại các vị trí cần thiết.Mục đích không chỉ là làm cho đường nóc kín mà còn phải đảm bảo sau khi hoàn thiện, các viên ngói nóc nằm đúng vị trí, đường nóc thẳng và tổng thể mái có tính thẩm mỹ cao.Đây cũng là lý do tại sao cùng một loại ngói, cùng một bản vẽ nhưng hai đội thi công khác nhau có thể tạo ra hai công trình có chất lượng hoàn thiện hoàn toàn khác nhau.Một đội thợ có kinh nghiệm sẽ biết cách xử lý từng điểm giao nhau của mái, kiểm tra cao độ, căn chỉnh viên ngói và xử lý những sai số nhỏ trước khi chúng trở thành lỗi lớn

Chọn đơn vị thi công mái nhật

Kết luận

Kỹ thuật thi công mái Nhật không nằm ở một thao tác riêng lẻ mà là sự kết hợp của rất nhiều công đoạn, từ khung kèo, hệ xà gồ – mè, cách bố trí ngói, vít liên kết cho đến xử lý đường nóc và các chi tiết phụ.Một bộ mái Nhật đẹp trước hết phải có hệ khung chuẩn. Khung chuẩn giúp các đường mái cân đối, đường nóc và máng mái thẳng, từ đó tạo nền tảng cho công đoạn lợp ngói. Tiếp đến là kỹ thuật lợp phải phù hợp với từng loại ngói, đặc biệt chú ý đến vị trí và lực bắn vít. Cuối cùng là những chi tiết phụ, nơi đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự tỉ mỉ của người thợ.Bởi vậy, khi nhìn một công trình mái Nhật hoàn thiện, đừng chỉ nhìn vào màu ngói hay kiểu dáng bên ngoài. Độ đẹp thực sự của mái Nhật được tạo nên từ độ chính xác của cả hệ thống phía dưới và sự tỉ mỉ trong từng chi tiết phía trên.Một bản vẽ đẹp chỉ là điểm bắt đầu. Để biến bản vẽ đó thành một bộ mái Nhật đẹp ngoài thực tế, Kỹ thuật thi công mái Nhật mới chính là yếu tố quyết định.

Thi công mái ngói

Thi công ngói Nhật