Khoảng cách li tô lợp ngói xác định thế nào?

Khoảng cách li tô là một trong những thông số cần xác định trước khi tiến hành lợp ngói. Tuy nhiên, không có một con số cố định như 33 cm, 34 cm hay 35 cm có thể áp dụng cho tất cả các loại ngói. Mỗi dòng ngói có kích thước, cấu tạo móc và khoảng làm việc khác nhau, vì vậy bước li tô cần được tính theo đúng loại ngói sử dụng và kích thước thực tế của từng mặt mái.

Trong thi công, việc chia li tô cũng không nên thực hiện theo cách chọn sẵn một khoảng cách rồi đo liên tục từ chân mái lên đỉnh. Trước tiên cần xác định đúng vị trí hàng ngói đầu tiên, sau đó đo phần mái còn lại và căn cứ vào thông số kỹ thuật của dòng ngói để chia đều các thanh li tô. 

THI CÔNG MÁI NGÓI

Khoảng cách li tô là gì?

Li tô, còn được nhiều thợ gọi là mè, là các thanh nằm ngang trên hệ khung mái, tạo vị trí để đỡ và liên kết từng hàng ngói. Khoảng cách giữa hai thanh li tô liên tiếp thường được gọi là bước li tô hoặc bước mè. Khoảng cách này có liên quan trực tiếp đến vị trí của từng hàng ngói trên mặt mái. Vì vậy, khi thay đổi loại ngói thì bước li tô cũng cần được kiểm tra lại, thay vì mặc định sử dụng thông số của dòng ngói đã từng thi công trước đó. Khi xác định bước li tô cũng không nên chỉ nhìn vào chiều dài tổng thể của viên ngói. Trong quá trình lợp, các viên ngói còn có phần chồng lên nhau, nên khoảng cách li tô cần phù hợp với chiều dài làm việc thực tế và yêu cầu kỹ thuật của chính dòng ngói đang sử dụng.

KĨ THUẬT THI CÔNG LỢP NGÓI

Vì sao không có một khoảng cách li tô chung cho mọi loại ngói?

Mỗi dòng ngói được thiết kế với kích thước và cấu tạo khác nhau. Vị trí móc ngói, phần chồng mí, chiều dài hữu dụng hay khoảng điều chỉnh khi lợp đều có thể khác nhau giữa các sản phẩm. Vì vậy, một bước li tô phù hợp với dòng ngói này chưa chắc đã phù hợp với dòng ngói khác. Ngay cả khi hai loại ngói có kích thước bên ngoài khá giống nhau, cấu tạo phần móc và khoảng làm việc thực tế vẫn có thể khác. Đây là lý do trước khi chia li tô cần xác định chính xác loại ngói và mã ngói sẽ sử dụng. Từ đó mới đối chiếu thông số kỹ thuật để biết khoảng bước mè phù hợp. Trong thực tế thi công, Thế Giới Ngói không lựa chọn bước li tô theo thói quen kiểu “mái ngói cứ chia 34 cm”, mà cần dựa vào cả viên ngói thực tế và kích thước của mặt mái.

Cách xác định khoảng cách li tô khi lợp ngói

Việc chia li tô nên bắt đầu từ phần chân mái. Trước tiên cần xác định chính xác vị trí của hai thanh li tô đầu tiên để hàng ngói đầu tiên nằm đúng vị trí và có độ đua phù hợp ra khỏi mép mái. Theo kinh nghiệm thi công của Thế Giới Ngói, phần đầu viên ngói tại chân mái thường được căn đua ra khoảng 8–10 cm. Tuy nhiên, đây không phải con số cố định cho mọi công trình. Vị trí thực tế vẫn cần điều chỉnh theo dòng ngói, cấu tạo phần chân mái và cách hoàn thiện mép mái.

Ở bước này nên sử dụng chính viên ngói sẽ được lợp trên công trình để đặt thử. Khi đặt ngói lên, người thi công kiểm tra phần đầu viên ngói đua ra bao nhiêu, vị trí móc ngói nằm ở đâu và viên ngói ăn vào hai thanh li tô đầu tiên như thế nào. Khi vị trí đã phù hợp mới cố định hai thanh này. Sau khi hai thanh li tô đầu tiên đã được xác định, tiến hành đo phần chiều dài cần chia từ khu vực li tô phía trên gần đỉnh mái xuống thanh li tô thứ hai. Đây là chiều dài thực tế dùng để tính số hàng li tô còn lại trên mặt mái.

Từ số đo này, người thi công đối chiếu với thông số bước li tô của đúng dòng ngói đang sử dụng để lựa chọn số khoảng phù hợp. Các thanh li tô còn lại được chia đều sao cho bước thực tế sau khi tính vẫn nằm trong giới hạn kỹ thuật của dòng ngói.

Có thể hiểu nguyên tắc theo trình tự:

Xác định hai thanh li tô đầu tiên → đo chiều dài phần mái còn lại → đối chiếu thông số của dòng ngói → xác định số khoảng → chia đều các thanh li tô còn lại. Điểm quan trọng là không lấy trước một con số cố định rồi bắt chiều dài mái phải chạy theo con số đó. Ngược lại, cần dựa trên kích thước thực tế của mặt mái và khoảng bước mè mà dòng ngói cho phép để tính ra cách chia phù hợp. Cách làm này cũng giúp người thi công chủ động được vị trí hàng ngói phía trên. Nếu chỉ chia một khoảng cố định từ dưới lên mà không tính toàn bộ mặt mái trước, khi đến khu vực gần đỉnh mái có thể xuất hiện một khoảng còn lại không phù hợp với cách bố trí hàng ngói cuối.

Những điểm cần kiểm tra trước khi cố định hệ li tô

Sau khi xác định được bước li tô, chưa nên cố định hàng loạt ngay mà cần kiểm tra lại toàn bộ hệ chia. Trước hết, khoảng cách nên được lấy dấu ở cả hai phía của mặt mái. Các thanh li tô cần nằm song song với nhau, tránh trường hợp một đầu đúng khoảng cách nhưng đầu còn lại bị lệch. Với những mặt mái dài, sai số nhỏ ở từng hàng có thể cộng dồn và làm hệ li tô chạy xiên khi lên phía trên.

Bên cạnh khoảng cách, mặt phẳng của hệ li tô cũng cần được kiểm tra. Một hệ li tô có bước chia đúng nhưng các thanh cao thấp không đều vẫn có thể ảnh hưởng đến cách viên ngói nằm trên mái. Đặc biệt, nếu trong quá trình thi công có thay đổi sang một dòng ngói khác, cần kiểm tra lại toàn bộ thông số bước mè. Không nên mặc định rằng hệ li tô đã chia cho loại ngói trước đó vẫn có thể sử dụng nguyên trạng cho loại ngói mới. Vì vậy, việc chốt dòng ngói nên được thực hiện trước khi hoàn thiện toàn bộ hệ li tô.

Xác định khoảng cách li tô nên dựa vào cả thông số và viên ngói thực tế

Khi chia li tô, thông số kỹ thuật của dòng ngói là cơ sở để biết phạm vi bước mè phù hợp, nhưng trong quá trình thi công vẫn nên kết hợp với việc đặt thử viên ngói thực tế.Hai yếu tố này có vai trò khác nhau. Thông số kỹ thuật giúp người thi công biết khoảng li tô được phép sử dụng, còn viên ngói thực tế giúp kiểm tra lại vị trí của hàng ngói đầu tiên, phần đua chân mái và cách móc ngói làm việc trên hệ li tô.

Do đó, một quy trình hợp lý không nên chỉ dựa vào số đo trên tài liệu, cũng không nên chỉ dựa vào kinh nghiệm của người thợ. Cần kết hợp giữa thông số của đúng dòng ngói, kích thước thực tế của mặt mái và việc đặt thử viên ngói tại công trình.Tóm lại, để xác định khoảng cách li tô lợp ngói, trước tiên cần chốt chính xác dòng ngói sẽ sử dụng. Sau đó đặt thử viên ngói để xác định hai thanh li tô đầu tiên và độ đua tại chân mái, thông thường theo kinh nghiệm thi công của Thế Giới Ngói khoảng 8–10 cm. Tiếp theo đo phần chiều dài cần chia từ khu vực gần đỉnh mái xuống thanh li tô thứ hai, đối chiếu với thông số của dòng ngói và tính số khoảng phù hợp để chia đều các thanh li tô còn lại.

Như vậy, khoảng cách li tô không phải một con số cố định, mà là kết quả của ba yếu tố: dòng ngói sử dụng, kích thước thực tế của mặt mái và cách bố trí hàng ngói đầu tiên. Xác định đúng ngay từ đầu sẽ giúp hệ li tô phù hợp với chính loại ngói được sử dụng và thuận lợi hơn cho quá trình lợp mái sau đó.